فلسفه و حکمت روزه از منظر اهل بیت علیهم السلام

فلسفه و حکمت روزه از منظر اهل بیت علیهم السلام

 

روزه از ابعاد مادى و معنوى، جسمى و روحى داراى فواید فراوانى است.

 روزه در سلامت بدن و پاکسازى آن از انواع غذاها که موجب انواع بیمارى ها می باشد، اثرات فوق العاده اى دارد.

 روزه هم جسم و هم روح را پالایش مى کند. اگر در روزه دارى به تمامى جهات توجه داشته باشیم در پایان ایام روزه دارى، روح و جسمى تزکیه شده خواهیم داشت.

 

پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله و سلم) و روزه

پیامبر خدا(صلی الله علیه و آله و سلم) فرمود: المعدة بیت کل داء، والحمئة رأس کل دواء. معده مرکز و خانه هر دردى است و پرهیز و اجتناب  از غذاهای نامناسب و زیاد خوردن  اساس و رأس هر داروى شفا بخش است.

و نیز ایشان در جایى دیگر مى فرماید: صوموا تصحوا، و سافروا تستغنوا. روزه بگیرید تا صحت و سلامتى خویش را تضمین کنید و سفر نمایید تا مالدار شوید، زیرا مسافرت و حمل کالای تجارتى از شهرى به شهرى یا از کشورى به کشور دیگر، باعث رفع نیازمندى هاى جامعه و عمران کشورها مى گردد.

حضرت رسول در روایت دیگرى مى فرماید: لکل شیء زکاة و زکاة الابدان الصیام.(2)
برای هر چیزى زکاتى است و زکات بدنها روزه است

  حضرت على(علیه السلام) و روزه

امام در قسمتى از یکى از خطبه ها مى فرماید : و مجاهدة الصیام فى الایام المفروضات، تسکینا لاطرافهم و تخشیعا لابصارهم ، و تذلیلا لنفوسهم و تخفیفا لقلوبهم ، و اذهابا للخیلاء عنهم و لما فى ذلک من تعفیر عتاق الوجوه بالتراب تواضعا و التصاق کرائم الجوارح بالارض تصاغرا و لحوق البطون بالمتون من الصیام تذللا. (3) با روزه گرفتنهاى دشوار، در روزهایى که واجب است، اندامهایشان با این کار آرام مى گیرد و دیده هایشان خاشع و جانهایشان خوار مى گردد و دلهایشان سبک مى شود و خودبینى از ایشان به وسیله این عبادتها زدوده مى گردد. و با گزاردن چهره هاى شاداب با تواضع بر خاک و با نهادن مواضع سجده بر زمین خود را در مقابل خدا خرد مى نمایند و اینکه با روزه دارى شکمها به پشت مى رسند.

  روزه براى آزمایش اخلاص

حضرت على(علیه السلام) در جاى دیگرى مى فرماید: والصیام ابتلاء لاخلاص الخلق. (4)  روزه براى آزمایش نمودن اخلاص مردم است.

یکى از دلایل وجوب روزه براى مردم، آزمایش اخلاص مردم است. چرا که روزه در ایجاد اخلاص عمل بسیار مؤثر است.

  روزه سپر در مقابل عذاب الهی

حضرت در قسمتى دیگر از نهج البلاغه مى فرماید : صوم شهر رمضان فانه جنة من العقاب. (5) در این بحث امام یکی از دلایل وجوب روزه ماه رمضان را ، سپر و مانع در مقابل عقاب الهى دانسته اند. یعنى روزه موجب غفران و آمرزش گناهان است.

  امام رضا (علیه السلام) و روزه

وقتى از حضرت درباره فلسفه روزه مى پرسند، مى فرماید : همانا مردم مأمور به روزه گرفتن شدند تا درد و ناگواریهاى گرسنگى و تشنگى را دریابند و آنگاه استدلال کنند بر سختیهاى گرسنگى و تشنگى و فقر آخرت که پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله و سلم) در خطبه شعبانیه فرمود: (واذکروا بجوعکم و عطشکم جوع یوم القیمة و عطشة). به وسیله گرسنگی و تشنگى از روزه داریتان، گرسنگیها و تشنگیهاى روز قیامت را به یاد آورید، که این یادآوری انسان را به فکر تدارک براى قیامت مى اندازد تا جد و جهد بیشترى در کسب رضاى خدا بنماید. (7)

امام رضا(علیه السلام) در جایى دیگر درباره فلسفه روزه این چنین مى فرماید: علت روزه براى درک درد گرسنگى و تشنگى است تا بنده، ذلیل، متضرع و صابر باشد. همچنین در روزه انکسار و شکستگى شهوات وجود دارد.

آرى روزه از افضل طاعات است. شریعت و احکام الهى تعدیل شهوات و در دست گرفتن مهار آنها، را توسط روزه میسر ساخته و براى تزکیه و طهارت نفس و تصفیه از اخلاقیات رذیله آن را واجب نموده است. البته مقصود از روزه دارى تنها امساک از خوردن و آشامیدن نیست بلکه غرض نهایى کف نفس مى باشد. همانطور که رسول گرامى اسلام(صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند: روزه براى هر فرد سپرى است؛ چرا که روزه دار، سخن زشت نگوید و کارهاى بیهوده انجام ندهد.

پس روزه انسان را از انحرافات و لغزشها و از دشمنانى بزرگ چون شیطان نفس، رهایى مى دهد. و اگر روزه دار، به چنین مراتبى نرسد، فقط گرسنگى و تشنگى را درک نموده و این پایین ترین درجه روزه دارى مى باشد.

 

پى نوشت:

 ارکان اسلام، ص 108

 2- کافى، ج 4، ص 62

3 ـ نهج البلاغه، خطبه 192

4- نهج البلاغه، حکمت 252

5- نهج البلاغه، خطبه 110

6 ـ وسائل

7- همان، ص 4

8- علل الشرایع، شیخ صدوق، بخش روزه

/ 0 نظر / 79 بازدید